Sosyal medyada öfkeyle yazılan tek bir yorum, DM veya paylaşım bazen ceza soruşturmasına dönüşebilir. Ancak bir sözün kaba veya rahatsız edici olması tek başına mutlaka hakaret suçu oluştuğu anlamına gelmez.

Hakaret suçu neyi korur?

TCK 125 kapsamında hakaret, bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövme yoluyla gerçekleşebilir. Değerlendirmede sözün tamamı, kullanıldığı bağlam ve muhatabı önemlidir.

Sosyal medyada alenen yapılan paylaşım ile yalnızca iki kişi arasındaki özel mesaj aynı şekilde değerlendirilmez. Aleniyet şartlarının oluşması hâlinde ceza bakımından artırım gündeme gelebilir.

Eleştiri ile hakaret arasındaki sınır nerede?

Sert eleştiri, rahatsız edici görüş veya nezaketsiz ifade otomatik olarak suç değildir. Özellikle kamusal tartışmalarda ifade özgürlüğünün sınırları da değerlendirilir. Buna karşılık doğrudan kişinin onurunu hedef alan sövme veya belirli aşağılayıcı isnatlar hakaret kapsamında değerlendirilebilir.

Bu nedenle yalnızca tek kelimeyi kesip almak yerine paylaşımın öncesi, sonrası ve tartışmanın bütünü korunmalıdır.

Ekran görüntüsü yeterli mi?

Ekran görüntüsü önemli bir başlangıç delilidir; ancak hesabın kime ait olduğu veya görüntünün değiştirilip değiştirilmediği tartışılırsa ek inceleme gerekebilir. Profil bağlantısı, kullanıcı adı, paylaşım tarihi, URL ve konuşmanın bütünü mümkün olduğunca saklanmalıdır.

Nereye ve ne zaman şikâyet edilir?

Hakaretin şikâyete tabi olduğu hâllerde mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aylık şikâyet süresi önemlidir. Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir. Failin gerçek kimliği bilinmiyorsa kullanıcı adı ve diğer bilgilerle başvuru yapılmasına engel yoktur.

Şikâyet üzerine savcılık soruşturma yapar. Yeterli şüphe görülürse iddianame düzenlenir ve mahkemenin kabulüyle kamu davası açılır. Mağdur doğrudan ceza mahkemesinde bir “hakaret davası” açmaz.

Uzlaştırma veya önödeme gündeme gelir mi?

Hakaret suçunda uygulanacak muhakeme yolu suçun işleniş biçimine göre belirlenir. 7571 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrasında, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen TCK m.125/3-a hâli hariç olmak üzere hakaret suçu TCK m.75/6 kapsamındaki önödeme düzenlemesine alınmıştır. Bu nedenle eski tarihli “her hakaret dosyası uzlaştırmaya gider” bilgisinden hareket edilmemelidir.

Tazminat da istenebilir mi?

Hakaret kişilik haklarına saldırı oluşturuyorsa ceza soruşturmasından ayrı olarak manevi tazminat ve kişilik hakkının korunmasına ilişkin özel hukuk yolları da gündeme gelebilir. Ceza dosyasının sonucu ile tazminat davasının hukuki değerlendirmesi aynı şey değildir.

Ne yapmalısınız?

Paylaşımı silinmeden önce tarih, kullanıcı adı ve bağlantıyla birlikte kaydedin. Karşılıklı tartışma varsa yalnızca karşı tarafın sözünü değil konuşmanın bütününü saklayın. Altı aylık şikâyet süresini kaçırmayın ve paylaşımın aleni olup olmadığını ayrıca değerlendirin.

Sonuç

Sosyal medyada hakaret değerlendirmesi tek bir kelimeden ibaret değildir. İfadenin bağlamı, muhatabı, aleniyeti ve delilin güvenilirliği birlikte değerlendirilir.

Dava ve başvuru bakımından ek notlar

Şikâyet dilekçesinde sözün nerede, ne zaman ve hangi hesap üzerinden söylendiği mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır. Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse, kararın tebliğinden itibaren CMK'daki süresi içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz yolu gündeme gelebilir. Kamu davası açılırsa mağdur, şartları varsa ceza davasına katılma talebinde bulunabilir. Kişilik hakkı ihlaline dayalı manevi tazminat bakımından ise görevli hukuk mahkemesi, tarafların sıfatı ve uyuşmazlığın niteliğine göre ayrıca belirlenir.

Hukuki dayanaklar

TCK m.125, 131 ve 75; CMK'nın şikâyet ve soruşturma hükümleri; kişilik hakları bakımından TMK ve TBK hükümleri.