Boşanma davalarında en sık karşılaşılan sorulardan biri, eşler arasındaki veya eşlerden birinin üçüncü kişilerle yaptığı WhatsApp yazışmalarının mahkemede kullanılıp kullanılamayacağıdır.
Kısa cevap şudur: WhatsApp mesajları bazı durumlarda delil olarak değerlendirilebilir; ancak her ekran görüntüsü otomatik olarak geçerli ve yeterli delil değildir.
WhatsApp mesajları “belge” sayılabilir mi?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu elektronik ortamdaki verileri de belge kavramı içinde değerlendirmektedir. Bu nedenle mesajlaşmalar, fotoğraflar ve benzeri dijital kayıtlar uyuşmazlık konusu olayların ispatında gündeme gelebilir.
Mahkeme mesajın kim tarafından gönderildiğini, içeriğini, nasıl elde edildiğini ve diğer delillerle uyumunu birlikte değerlendirebilir.
Ekran görüntüsü tek başına yeterli mi?
Her zaman değil. Ekran görüntülerinin üzerinde isim değiştirmek, mesajı kırpmak veya bağlamından koparmak teknik olarak mümkündür.
Karşı taraf mesajların kendisine ait olmadığını ileri sürerse telefonun incelenmesi, bilirkişi değerlendirmesi veya başka delillerle doğrulama gerekebilir. Bu nedenle yalnızca birkaç kırpılmış ekran görüntüsüne güvenmek risklidir.
Mesajları nasıl elde ettiğiniz önemli
En kritik konulardan biri delilin hukuka uygun elde edilmesidir.
Eşinizin telefonunun şifresini gizlice kırmak, hesabına izinsiz girmek veya cihazına casus yazılım yüklemek gibi yöntemler ayrıca hukuki ve cezai sorun doğurabilir. Hukuka aykırı şekilde elde edilmiş delillerin mahkemede değerlendirilmesi bakımından HMK'daki yasaklar önem taşır.
Bu nedenle “mesajı buldum, nasıl bulduğum önemli değil” yaklaşımı doğru değildir.
Ortak kullanılan cihazdaki mesajlar ne olacak?
Delilin elde edilme biçimi somut olaya göre değerlendirilir. Ortak kullanımda bulunan bir cihazda kendiliğinden görülen bir mesaj ile şifresi kırılarak özel hesaba girilmesi aynı durum değildir.
Mahkeme, kişinin özel hayat ve haberleşme gizliliği ile ispat hakkı arasındaki dengeyi olayın özelliklerine göre değerlendirir.
Silinen mesajlar kullanılabilir mi?
Mesajların silinmiş olması uyuşmazlığı otomatik olarak bitirmez. Karşı tarafta kalan kayıtlar, cihaz incelemesi, yedekler veya başka deliller gündeme gelebilir.
Ancak silinen her mesajın teknik olarak mutlaka geri getirilebileceğini düşünmek de doğru değildir. Bu nedenle mevcut kayıtların bozulmadan saklanması önemlidir.
Mesajların içeriği boşanmada neyi ispatlayabilir?
Mesajlar; hakaret, tehdit, sadakat yükümlülüğüne aykırı davranış, ekonomik baskı veya evlilik birliğini etkileyen başka olayların ispatında önem kazanabilir.
Fakat bir mesajın varlığı ile o mesajdan çıkarılacak hukuki sonuç aynı şey değildir. Mahkeme tüm dosyayı, tarafların iddialarını ve diğer delilleri birlikte değerlendirir.
Hukuka aykırı delil neden bu kadar önemli?
HMK'nın 189. maddesi uyarınca hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. HMK 199 ise elektronik ortamdaki verileri “belge” kavramı içerisinde sayar. Dolayısıyla WhatsApp yazışmasının elektronik belge niteliğinde olması, onun hangi yöntemle elde edildiği sorununu ortadan kaldırmaz.
Boşanma yargılamasında hâkim delilleri serbestçe takdir eder ve boşanmanın dayandığı olayların varlığı konusunda vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz. Bu nedenle tek bir ekran görüntüsünün anlamı, diğer deliller ve olayın bütünüyle birlikte değerlendirilir.
Mesajın size ait bir konuşmada bulunması ile eşinizin telefonuna gizlice girerek üçüncü kişilerle yaptığı özel konuşmaları ele geçirmeniz aynı değildir. Yargısal değerlendirmelerde delilin kişinin bilgisi dışında sistematik biçimde oluşturulup oluşturulmadığı, tesadüfen mi elde edildiği ve başka türlü ispat imkânı bulunup bulunmadığı gibi somut özellikler önem kazanabilir.
Mesaj inkâr edilirse ne olur?
Karşı taraf yazışmayı inkâr ederse ekran görüntüsünün aidiyeti ve bütünlüğü tartışma konusu olabilir. Telefonun aslı, yedek kayıtlar, bilirkişi incelemesi, mesajların devamı, tarafların başka beyanları ve diğer deliller doğrulamada önem kazanabilir.
Bu nedenle mahkemeye sunulacak dijital deliller üzerinde oynama yapılmaması, konuşmanın yalnızca lehe görünen birkaç satırının değil gerektiğinde bağlamının da korunması ve orijinal cihazın muhafaza edilmesi ispat gücünü artırabilir.
Ayrıca boşanma davasında delil sunma usulü ve süresi de önemlidir. Delillerin dilekçelerde belirtilmesi ve mahkemenin verdiği kesin sürelere uyulması gerekir; “telefon bende, duruşmada gösteririm” yaklaşımı usul bakımından risk yaratabilir.
Mesajları mahkemeye sunmadan önce ne yapmalısınız?
Orijinal kayıtları mümkün olduğunca koruyun. Ekran görüntülerini tarih, saat ve konuşmanın bağlamını kaybettirmeyecek şekilde saklayın. Telefonu sıfırlamak veya yazışmaları silmekten kaçının.
Özellikle delilin nasıl elde edildiği tartışmalıysa, mahkemeye sunmadan önce hukuka uygunluk yönünden değerlendirme yapılması önemlidir.
Boşanma davası nerede açılır?
WhatsApp mesajları ayrı başına bir “mesaj davasının” konusu değildir; boşanma davasındaki vakıaları ispatlamak için delil olarak ileri sürülür. Boşanma davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesinde görülür.
TMK'nın 168. maddesine göre boşanma davası eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yerdeki mahkemede açılabilir. Dava dilekçesinde yalnızca “WhatsApp kayıtlarım var” demek yerine, hangi mesajın hangi olayı ispatladığı ve dayanılan vakıayla bağlantısı mümkün olduğunca açık kurulmalıdır.
Mesajlar ne zaman ve nasıl sunulur?
Boşanma yargılamasında delillerin süresinde bildirilmesi önemlidir. Davacı iddiasının dayandığı vakıaları ve delilleri dava dilekçesinde, davalı ise savunmasının dayandığı vakıaları ve delilleri cevap dilekçesinde göstermelidir. Mahkemenin delillerin sunulması için verdiği kesin süreler de kaçırılmamalıdır. Sonradan ortaya çıkan veya zamanında sunulamamasında kusur bulunmayan deliller bakımından HMK'daki istisnalar somut olaya göre değerlendirilebilir.
Mesajın gerçekliği tartışılırsa ne yapılır?
Karşı taraf “bu mesaj bana ait değil” veya “ekran görüntüsü değiştirilmiş” derse yalnızca çıktıya dayanmak yetersiz kalabilir. Orijinal telefonun korunması, konuşmanın bütününün saklanması ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi talep edilmesi önem kazanır. Mahkeme dijital kaydı diğer delillerle birlikte değerlendirir.
En kritik sınır hukuka uygunluktur. HMK 189/2 gereğince hukuka aykırı elde edilmiş delil dikkate alınamaz. Bu nedenle eşin şifresini kırmak, hesabına gizlice girmek veya casus yazılım kullanmak gibi yöntemlerle elde edilen içerikler hem delil bakımından sorun yaratabilir hem de ayrıca hukuki veya cezai sorumluluk doğurabilir.
Sonuç
WhatsApp mesajları boşanma davasında delil olabilir; ancak “ekran görüntüsü varsa dava kazanılır” şeklinde bir kural yoktur.
Mesajın gerçekliği, kim tarafından gönderildiği, nasıl elde edildiği ve diğer delillerle desteklenip desteklenmediği önem taşır.
Hukuki dayanaklar
HMK m.189, 199 ve 6100 sayılı Kanunun delillerin bildirilmesine ilişkin hükümleri; TMK m.168.
